Sắc thọ tưởng hành thức là gì

     

Ngũ uẩn là sắc đẹp uẩn, lâu uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn với thức uẩn (1). Đây là đa số yếu tố vật hóa học và niềm tin được kết hợp lại mà bao gồm cái điện thoại tư vấn là bé người, là chúng sanh.

Bạn đang xem: Sắc thọ tưởng hành thức là gì

Bạn đã xem: sắc thọ tưởng hành thức là gì

Khi không gọi là ngũ uẩn mà hotline là danh cùng sắc thì ta cũng phải hiểu: nhan sắc là sắc thân vật lý, cùng danh là gọi phổ biến của phần trọng tâm và tâm sở gồm có thọ, tưởng, hành cùng thức.

Muốn thấy rõ, biết rõ (tuệ tri) (2) ngũ uẩn này như thế nào ta phải tìm hiểu ngữ nghĩa cho bao gồm xác. Nguyên nhân vậy? bởi vì theo tởm văn Bát-nhã ba-la-mật-đa trung ương kinh thì soi chiếu, thấy rõ 5 uẩn nầy những là không (chiếu kiến ngũ uẩn giai không) thì kết thúc tất cả phần đông khổ ách (độ độc nhất thiết khổ ách).

Khandha (uẩn) là gì?

- Khandha được ngài Huyền Tráng dịch là uẩn tức là tụ tập, tích tập theo từng loại, từng nhóm thuộc một đặc điểm giống nhau. Ví dụ: Sắc, có nhiều sắc tích tụ lại, phối kết hợp lại. Thọ, có tương đối nhiều loại thọ tích tụ lại, phối kết hợp lại... Vị uẩn cùng với nghĩa này, buộc phải đôi khu vực trong kinh, tiên phật hoặc những vị kết tập sư nói một cách khác giới, định, tuệ là giới uẩn, định uẩn, tuệ uẩn.

- Khandha được ngài Cưu Ma La Thập dịch là ấm, tức là ngăn che, phòng lại, bít đậy mẫu thực, loại sự thực. Dịch như thế có nghĩa là năm cái nóng ấy chống che, bít đậy khiến cho chúng sanh ko thấy rõ thực tánh của pháp.

Với nghĩa nào thì cũng đúng. Tuy nhiên, theo Nikāya, ông phật dạy: "Sắc tập khởi là nhan sắc uẩn, thọ tập khởi là lâu uẩn, tưởng tập khởi là tưởng uẩn, hành tập khởi là hành uẩn, thức tập khởi là thức uẩn". Rồi ông phật còn dạy như sau: "Hãy như thực liễu tri (3) sắc đẹp tập khởi với sắc đoạn diệt. Hãy như thực liễu tri lâu tập khởi cùng thọ đoạn diệt... Thức tập khởi với thức đoạn diệt".

Do thế, cụ thể có một nhiều loại sắc không được gọi là uẩn, tất cả một một số loại sắc khi tập khởi được call là dung nhan uẩn. Gồm một loại thọ không được gọi là uẩn, tất cả một các loại thọ khi tập khởi được điện thoại tư vấn là lâu uẩn... Nói cách khác, nếu dung nhan được rất thực liễu tri thì sắc đẹp ấy là dung nhan như thật, dung nhan của trái đất chân đế, như chơn như thực (paramattha). Đây chính là sắc khi không tập khởi, là lâu khi không tập khởi, là tưởng khi không tập khởi, là hành khi không tập khởi, là thức khi chưa tập khởi do có tập khởi mới có uẩn. nhan sắc tập khởi là dung nhan được quan sát bởi thế giới khái niệm (paññatti), tức là đã được chế biến qua tư tưởng, cảm tình chủ quan lại của người nhìn nhìn (thuật ngữ Duy Thức hotline là biến hóa kế sở chấp) thì chủ yếu sắc này ck chất lên dung nhan kia mà tạo cho uẩn: dòng tập khởi, chiếc ngăn che, loại rối ren, loại rối loạn, phức tạp. Rồi, càng tập khởi, càng chồng chất chừng như thế nào thì bản ngã càng được củng cố, càng dày sâu thêm chừng ấy; với theo đó, sai lầm ck chất không nên lầm, bít mờ mẫu thực nhưng thuật ngữ thiền tông điện thoại tư vấn là đầu thượng trước đầu tuyệt tuyết thượng gia sương.

Như vậy dung nhan tập khởi chính là sắc sanh, nhan sắc đoạn diệt chính là sắc diệt; thọ tập khởi là thọ sanh, lâu đoạn diệt đó là thọ diệt... Dòng sắc thông thường của xác thân ta nó sinh diệt theo định luật tự nhiên và thoải mái của thế giới sinh vật dụng lý; mẫu thọ thông thường của cảm giác chúng ta nó sinh diệt theo định luật thoải mái và tự nhiên của trung ương sinh lý... Sắc và thọ bình thường ấy vốn vô thường, không có tự tính, là vô ngã theo định luật tự nhiên và thoải mái của trời đất nên chưa hẳn là vấn đề, vị không mang tới khổ. Chính cái sắc đẹp tập khởi do ta tự ck chất lên, từ chế biến, tự đẻ ra, sắc ấy mới bị hành (saṅkhāra) chi phối, mới tạo ra bạn dạng ngã, dòng ấy mới mang lại khổ. Bởi thế, người tu tuệ quán nên thấy rõ chiếc uẩn ấy, uẩn ấy tất cả sanh thì uẩn ấy có diệt. Uẩn, theo nghĩa này, bọn họ phải thấy rõ, hiện quán và thực bệnh mới mong muốn giải thoát tử sinh khổ đau.

1. Rūpa (sắc).

1.1- Sắc rất thật sắc (sắc như chơn như thực, paramattha)

Hiểu dung nhan là nguyên tố thuần thứ chất, là nhan sắc thân tứ đại này, thì nhan sắc thân ấy là tổng hợp của không ít đặc tính luôn luôn luôn thay đổi động, gắng đổi.

Cái thân sắc của mỗi chúng sanh từ thời gian sinh ra mang lại lúc già yếu, tử vong nó cụ đổi, dịch chuyển từng giây khắc một. Rồi đầy đủ tế bào cơ thể, ngày tiết huyết... Nó sinh tiệt trùng trùng; nhờ vậy tế bào mới thay thế tế bào cũ, tiết mới sửa chữa thay thế máu cũ. Chiếc đứng yên, mẫu không đổi khác không lúc nào tìm thấy.

Cô ứ đọng về sắc đẹp này, ta có:

- 5 nhan sắc thuộc thân, ngũ căn: Nhãn căn (mắt), nhĩ căn (tai), tỷ căn (mũi), thiệt căn (lưỡi), thân căn (thân).

Mỗi căn như vậy đều có phù trần căn cùng tịnh dung nhan căn. Phù nai lưng căn là phần sắc thô tháo mặt ngoài; tịnh nhan sắc căn là phần nhan sắc vi tế ở bên trong, tức là phần thần gớm nhạy bén, nó có tính năng mang tin tức truyền báo lên trọng điểm thần kinh, tức óc bộ.


- 7 sắc đẹp đối tượng: Đây là phần đông sắc làm đối tượng cho ngũ căn mắt, tai, mũi, lưỡi và thân.

- mắt thấy phần đông vật (mọi sắc tướng, rất nhiều cảnh quan, ngoài hành tinh vạn hữu - sắc đẹp đối tượng).

- Tai nghe mọi âm thanh (âm thanh cũng là vật chất nên gọi là sắc đẹp đối tượng).

- Mũi ngửi mùi hương (hương cũng chính là vật hóa học - dung nhan đối tượng).

- Lưỡi nếm vị (vị cũng chính là vật chất - dung nhan đối tượng).

- Thân xúc chạm đất, lửa, gió - dung nhan đối tượng).

Thân chỉ xúc chạm, sờ va được vật gì thô ráp, cứng (đất), vật gì nóng, giá buốt (lửa), vật gì rung động, hoạt động (gió). Còn nước có tính chất làm cho liên kết, dính liền thì thân không xúc chạm được.

Do vậy, thân xúc có tía đối tượng: đất, lửa, gió - ở trong thô sắc. Còn nước nằm trong tế sắc. Do đó ngũ căn có bảy sắc đối tượng: sắc, thanh, hương, vị, đất, lửa, gió.

Khảo giáp 12 sắc đẹp ấy thì sắc nào cũng thay đổi, dịch biến, vô thường, vô từ tính, không, vô ngã. Mặc dù đức Phật, chư vị thánh nhân hay phàm phu đều phải có 12 sắc ấy, như là nhau, ko sai, ko khác. đến nên đó là sắc như thực sắc, sắc chư không tập khởi, sắc của thế giới chưa bị khái niệm, đều nhận thức, lý trí hay tình yêu chủ quan của con tín đồ xen vào.

1.2- sắc uẩn:

Trong 12 nhan sắc ấy thì chúng luôn luôn là dung nhan như thực, dẫu vậy nếu 5 nhan sắc căn bị chấp thủ là ta; với 7 sắc đối tượng người dùng bị chấp thủ là của ta thì đã trở thành chúng thành nhan sắc uẩn rồi! một số trong những ví dụ nắm thể:

- lúc mắt ta quan sát một bông hoa, ta không bao giờ nhìn bông hoa như là bông hoa (sắc như thực), mà luôn luôn chất ông chồng vào mẫu hoa ấy lưỡng lự bao nhiêu là khái niệm: Hoa đỏ, hoa vàng, hoa này đẹp, hoa tê xấu, hoa này còn có giá trị, hoa kia không tồn tại giá trị... Bao gồm những quan niệm đỏ, vàng, đẹp, xấu, có mức giá trị, không có giá trị... đã bao phủ chụp, đã ông chồng chất lên cái hoa thực nên người ta gọi là sắc tập khởi. Mẫu phủ chụp, ông chồng chất ấy chính là uẩn, tạo thành thành dung nhan uẩn.

- khi tai nghe âm thanh, ta không bao giờ nghe âm nhạc như chỉ là âm nhạc (sắc rất thật âm thanh là đồ chất, là sắc) mà luôn luôn chất chồng lên cái music ấy, làm sao cao, nào thấp, nào trầm, như thế nào bổng, làm sao réo rắc, nào thê lương... Chính những khái niệm chủ quan, vì tình cảm giỏi lý trí này chế biến, đẻ ra... đã đậy chụp, ông xã chất lên cái âm nhạc thực nên người ta gọi là sắc tập khởi. Chiếc phủ chụp, ông xã chất ấy chính là uẩn, tạo ra thành sắc (thanh) uẩn.

- Mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân xúc chạm... đều tựa như như trên; nghĩa là ví như ta ko được thấy rõ rất thực mà để cho tình cảm, lý trí của mình xen vào thì đa số bị biến thành sắc uẩn nói theo thuật ngữ Duy Thức là do biến kế sở chấp cơ mà thành uẩn.

1.3- sắc đẹp uẩn rất có thể đoạn tận:

- sắc đẹp uẩn ấy nó không tồn tại trong nhân loại tự nhiên, cơ mà chỉ tất cả trong tình cảm và lý trí khinh suất của tín đồ mê, khởi sinh chấp trước mà lại thôi.

Xem thêm: Thủ Tục Mở Đại Lý Độc Quyền Là Gì ? Đại Lý Độc Quyền Là Gì


Ví dụ. Ngày hôm qua tôi gượng nhẹ nhau với một người nên đưa tới giận tức nhau. Sáng nay, bạn ấy ý muốn đến chạm chán tôi để xin lỗi. Dẫu vậy vừa quan sát thấy fan ấy thì hình ảnh, khuôn khía cạnh của fan ấy từ ngày hôm qua hiện tại ra buộc phải tôi đùng đùng nổi giận. Ồ, hóa ra, là mình đã lấy cái khuôn phương diện (sắc) của anh ý ta từ thời điểm ngày hôm qua để chồng lên khuôn mặt của anh ý ta sáng bây giờ (sắc uẩn) đề nghị đâm ra giận ghét. Vậy thì cụ thể mình giận ghét cái không thật có, vì ngày qua đã qua rồi, còn hôm nay, con tín đồ anh ta, khuôn phương diện (sắc) anh ta đang mới mẻ và lạ mắt hiện tiền thì mình ko thấy! Như vậy, giả dụ hiện quán, minh sát, quay lại với thực tại vẫn là thì uẩn cơ liền chấm dứt, kết thúc luôn cả giận tức.

2. Vedanā (thọ)

Thọ là dìm lãnh, là thu nạp, là cảm giác.

- lúc nói 2 thọ là lâu khổ, lâu lạc.

- khi nói 3 thọ là thọ khổ, lâu lạc, lâu xả.

- lúc nói 5 lâu là lâu khổ, lạc, xả, ưu, hỷ.

- khi nói 6 thọ là 6 thọ đi ngang qua 6 căn (nhãn thọ, nhĩ thọ...).

Tuy rất nhiều thọ nhưng họ chỉ cần điều tra 3 thọ khổ, lạc, xả - vì ưu chỉ là khổ trong tâm, cùng hỷ đó là lạc trong tâm, có đặc thù tương tợ nhau.

2.1- Thọ như thực thọ:

2.1.1- Khổ lâu (dukkhavedanā).

Là những cảm giác thực xấy ra khu vực thân, được hotline là thọ bình thường, thuần túy; nghĩa là cảm xúc thực khi chịu sự ảnh hưởng từ thế giới ngoại trần sắc thanh hương vị xúc hay những định vẻ ngoài của vạn hữu. Ta hoàn toàn có thể quan sát:

- khi nhìn ánh nắng chói chang thì cảm thấy nhức mắt; mặc nghe âm thanh quá lớn thì lùng bùng lỗ tai; khi trời giá quá thì da nghe buốt lạnh... Bậc giải thoát không hẳn là diệt cái khổ lâu bình thường, thuần túy này. Đây chính là cảm giác thực. Hầu hết cảm thọ như đau, nhức, ngứa, nóng, cạnh tranh chịu, bực bội, điếc tai, tê, lạnh... đông đảo là cảm thọ bình thường, thuần túy, chưa qua sự bào chế của sở thích, kiến thức hoặc cảm xúc chủ quan của ta (paramattha chưa bị chế tao bởi paññatti) nên nó chỉ là thọ khổ như thực, chưa trở thành thọ khổ uẩn.

2.1.2. Lạc thọ (sukhavedanā).

Những cảm xúc dễ chịu, vừa lòng, yêu thích thú, khoan khoái phần lớn được gọi là lạc thọ, đầy đủ là những cảm hứng thực, bình thường, thuần túy. Ta hãy quan sát.

- Ăn một món ăn hợp khẩu vị, cảm xúc ngon. Ngửi hương thơm thơm của trầm cảm giác dễ chịu... Phàm phu tuyệt thánh nhân đều có chung một lạc thọ giống nhau như thế. Mặc dù nhiên, là phàm phu, là chúng sanh thường xuyên không sinh sống được cùng với cảm thọ rất thực ấy mà biến đổi chúng thành một loại đau khổ khác.

2.1.3- Xả lâu (upekkhāvedanā).


Xả thọ là lúc không tồn tại khổ thọ và lạc thọ; nó cũng là một cảm xúc thực, bình thường, thuần túy.

Trong đời sống thường nhật, ai ai cũng có trạng thái trung tâm với xả lâu này. Đấy là thời điểm thân không có cảm giác đau nhức, tức giận hoặc ưng ý thú, dễ dàng chịu. Tuy nhiên, lúc có xả thọ, ta không chịu đựng được lâu, sẽ cảm thấy bi thảm chán, trống không, vô vị. Gắng rồi, ta mong đi tìm cảm giác khác, chạy kiếm tìm các đối tượng sắc, thanh, hương, vị, xúc khác; rồi là rơi trúng tròng khổ, lạc không giống nữa.

Vậy, cả tía cảm thọ khổ, lạc, xả trên, nếu chưa bị tình cảm hoặc lý trí chủ quan của bọn họ xen vào thì nó chưa biến thành uẩn.

2.2- thọ uẩn (khandhavedanā)

2.2.1- Khổ lâu uẩn giỏi khổ khổ (dukkhadukkhavedanā).

Từ khổ lâu bình thường, thuần túy sống trên, phân phát sanh tâm lý chủ quan làm gia tăng cảm hứng khổ thêm 1 tầng nữa gọi là khổ khổ.

Chính trung tâm sân (phi hữu ái - vibhavataṅhā) tác động ảnh hưởng (là vì ta bực bội, không chịu đựng đựng nổi đề nghị phát sanh vai trung phong sân) buộc phải khổ lâu thuần túy bị biến chuyển đổi, bị tứ và hành chi phối, đề nghị nhận chịu dòng khổ rạm sâu hơn. Nói cách khác, khổ đơn thuần chỉ ở khu vực thân, khổ bởi vì sân đưa ra phối là khổ ở vị trí tâm. Khổ ở nơi thân là do sự tác động tự nhiên và thoải mái của căn è cổ thức. Khổ ở vị trí tâm là vì với hành chi phối. Nó chỉ cần ảo giác, ko thực, nhưng có khả năng bóp méo toàn cục tâm sinh lý của con người. Đây đó là khổ khổ, là lâu khổ uẩn.

2.2.2- Lạc lâu uẩn xuất xắc lạc hoại khổ (vipariṇāma-dukkha)

Khi lạc thọ thuần túy vạc sanh như 2.1.2, vì tâm tham (hữu ái bhavataṅhā) xen vào tạo cho lạc thọ thuần túy bị biến hóa mà thành uẩn:

- lúc lạc sẽ tồn tại thì hại lạc biến chuyển mất.

- lúc lạc mãi sau quá lâu thì sinh chán nản, chán chường.

- khi lạc mất tích thì hình thành nuối tiếc, sầu muộn.

Sợ hãi, nuối tiếc, chán chường chính là nỗi khổ mới, tức sự khổ bởi vì lạc phát triển thành đổi, đổi khác; phía trên mới đó là hoại khổ tuyệt lạc thọ uẩn.

2.3. Xả lâu (upekkhāvedanā).

Lúc không có khổ thọ cùng lạc thọ có nghĩa là xả thọ, chúng ta thường không giữ nó được lâu, chạy đi tìm kiếm những đối tượng người sử dụng ưa yêu thích khác... Bao gồm trạng thái tâm băng xăng tìm kiếm, băng xăng tạo tác này khiến cho cái khổ call là hành khổ (saṅkhāradukkha). Sự thúc đụng ấy là do tâm tê mê hay dục ái đưa ra phối, chạy đi kiếm kiếm những đối tượng người tiêu dùng ưa thích, rồi lại rơi vào trường vừa lòng của khổ, lạc nghỉ ngơi trên để tạo nên uẩn khác.

Xem thêm: Cấp Độ Bền Của Bê Tông Là Gì, Cấp Độ Bền & Bảng Tra Cường Độ

2.3- lâu uẩn hoàn toàn có thể đoạn tận:

Khi ta thương một bạn thì vẻ mặt xuất xắc tiếng nói, cười cả sự đi, đứng... Gì của fan ấy cũng vơi dàng, nhiệt tình cả. Trái lại, đây là người cơ mà ta ghét thì vẻ mặt giỏi tiếng nói, cười, đi, đứng... Gì của người ấy cũng khiến cho ta cực nhọc chịu, tức bực cả. Như vậy, chính tình cảm chủ quan của ta, đã biến chuyển cảm thọ rất thật thành nhẹ dàng, ân cần (lạc) hay cạnh tranh chịu, tức bực (khổ).

kimsa88
cf68